04:24
Unknown
Sử dụng Sơ Đồ Tư Duy của Tonny Buzan và Barry Buzan
1.Định nghĩa sơ đồ tư duy
Sơ đồ tư duy là biểu hiện của Tư duy mở rộng, vì thế nên nó là chức năng tự nhiên trong tư duy. Đó là một kĩ thuật họa hình đóng vai trò chiếc khóa vạn năng để khai phá tiềm năng của bộ não. Có thể áp dụng sơ đồ tư duy trong cuộc sống mọi mặt, qua đó cải thiện hiệu quả học tập và khả năng tư duy mạch lạc, nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động. Sơ đồ tư duy có bốn đặc điểm chính sau:
a) Đối tượng quan tâm được kết tinh thành một hình ảnh trung tâm.
b) Từ hình ảnh trung tâm, những chủ đề chính của đối tượng tỏa rộng thành các nhánh.
c) Các nhánh đều cấu tạo từ một Hình ảnh Chủ đạo hay Từ khóa trên một dòng liên kết. Những vấn đề phụ cũng được biểu thị bởi các nhánh gắn kết với các nhánh có thứ bậc cao hơn.
d) Các nhánh tạo thành một cấu trúc nút liên hệ nhau.
Màu sắc, hình ảnh, mã số, kích thước có thể được sử dụng để làm nổi bật và phong phú Sơ đồ Tư duy, khiến nó thêm sức thu hút, hấp dẫn, cá tính. Nhờ đó mà đẩy mạnh sáng tạo, khả năng ghi nhớ, đặc biệt là sức gợi nhớ thông tin.
2. Các Quy tắc trong Sơ đồ Tư duy và Hướng dẫn Thực hành
Các quy tắc
*Kỹ thuật
1. Nhấn mạnh
® Luôn dùng một hình ảnh trung tâm: Hình ảnh tự khắc thu hút sự tập trung của mắt và não, kích hoạt vô số liên kết đồng thời giúp nhớ cực kì hiệu quả. Hơn nữa, hình ảnh luôn hấp dẫn -lôi cuốn, gây sự thích thú, và thu hút quan tâm.
® Dùng hình ảnh ở mọi nơi trong sơ đồ Tư duy: Bằng cách này, bạn sẽ tạo được sự cân bằng hưng phấn giữa các kĩ năng thị giác và ngôn ngữ của vỏ não, từ đó tăng cường năng lực hình dung.
® Mỗi hình ảnh trung tâm dùng ít nhất 3 màu: Màu sắc kích thích trí nhớ và sáng tạo, tránh sự đơn điệu nguy hại cũng như làm hình vẽ sinh động và lôi cuốn hơn.
® Dùng kích cỡ trong các ảnh và xung quanh các từ: Kích cỡ có tác dụng làm “nổi bật”, dễ nhớ và tăng hiệu quả giao tiếp.
® Sử dụng sự tương tác ngũ quan
® Thay đổi kích cỡ hình ảnh, chữ in và dòng chữ chạy
® Cách dòng có tổ chức: làm nổi rõ hình ảnh, giúp bạn tổ chức phân cấp, phân hạng hiệu quả; nhờ vậy, Sơ đồ Tư duy luôn “dễ dàng” khai triển và trông đẹp mắt.
® Cách dòng thích hợp.
2. Liên kết
® Dùng mũi tên để chỉ các mối liên hệ cùng nhánh, hoặc khác nhánh: Nhờ những mũi tên chỉ dẫn, bạn sẽ nhanh chóng nhìn thấy sự liên hệ giữa các vùng trong Sơ đồ Tư duy. Những mũi tên có thể chạy chỉ theo một chiều, hay phân thành nhiều mũi, và kích cỡ, hình thù cũng thay đổi.
® Dùng mũi tên để chỉ các mối liên hệ cùng nhánh, hoặc khác nhánh: Nhờ những mũi tên chỉ dẫn, bạn sẽ nhanh chóng nhìn thấy sự liên hệ giữa các vùng trong Sơ đồ Tư duy. Những mũi tên có thể chạy chỉ theo một chiều, hay phân thành nhiều mũi, và kích cỡ, hình thù cũng thay đổi.
® Dùng màu sắc: Màu sắc là một trong những công cụ tăng cường trí nhớ và sáng tạo hiệu quả nhất, sẽ làm tăng tốc độ tiếp cận thông tin và khả năng nhớ thông tin đó của bạn, kết quả là những ý tưởng sáng tạo sẽ mở rộng cả về số lượng lẫn quy mô.
® Dung kí hiệu: Khi dùng kí hiệu, bạn có thể lập tức liên kết giữa các bộ phận trên cùng một trang trong Sơ đồ Tư duy, bất kể chúng xa hay gần nhau.
3. Mạch lạc
® Mỗi dòng chỉ có một từ khóa: Mỗi từ có đến hàng ngàn liên kết. Bạn sẽ thoải mái liên kết hơn nếu mỗi dòng chỉ có một từ.
® Luôn dùng chữ in
® Viết in Từ khóa trên vạch liên kết
® Vạch liên kết và các từ luôn cùng độ dài: Bằng cách này, các từ được dễ dàng được đặt kề nhau hơn, thuận lợi liên kết hơn, và bạn sẽ dành được nhiều khoảng trống để bổ sung thông tin cho Sơ đồ Tư duy.
® Các vạch liên kết nối liền nhau và các nhánh chính luôn nối với ảnh trung tâm
® Vạch liên kết trung tâm dùng nét đậm
® Đường bao ôm sát các nhánh
® Ảnh vẽ thật rõ ràng
® Sơ đồ Tư duy luôn nằm theo chiều ngang
® Luôn viết chữ in thẳng đứng: Giúp não của bạn dễ dàng nắm những ý tưởng được diễn đạt.
4. Tạo phong cách riêng
Như đã tìm hiểu, tất cả chung ta đều là các cá thể độc đáo đến mức kinh ngạc. Sơ đồ Tư duy phải phản ánh được các mạng lưới và lối tư duy độc đáo trong bộ não riêng có ở mỗi người; càng thể hiện rõ nét điều này, não của chúng ta càng hợp nhất với Sơ đồ Tư duy.
*Cách bố trí
1. Trình tự phân cấp
2. Trình tự đánh số
Hướng dẫn Thực hành Sơ đồ Tư duy
*Phá bỏ những rào cản tư duy
1. Để cách một hay nhiều dòng
Nếu gặp trở ngại tạm thời trong tư duy, bạn chỉ việc thêm một hay nhiều dòng để trống trên Sơ đồ Tư duy đang thực hiện. Hiệu quả là một thách thức, thôi thúc não phải điền vào chỗ khuyết, nhờ đó, bạn có thể tận dụng khà năng liên kết vô hạn.
2. Đặt câu hỏi
3. Bổ sung hình ảnh
4. Luôn ý thức khả năng liên kết vô tận của bạn
*Củng cố
1. Ôn lại các Sơ đồ Tư duy
Tốt nhất là cứ sau 1 giờ học, bạn hãy ôn lại Sơ đồ Tư duy:
® Sau đó khoảng 10 – 30 phút
® Sau đó 1 ngày
® Sau đó 1 tuần
® Sau đó 1 tháng
® Sau đó 3 tháng
® Sau đó 6 tháng
thì Sơ đồ Tư duy ấy sẽ thuộc vùng kí ức dài hạn liên tục.
*Chuẩn bị
1. Chuẩn bị tinh thần làm việc
® Tạo tinh thần làm việc tích cực
® Sao chép hình ảnh mọi lúc mọi nơi
® Dốc sức toàn tâm với Sơ đồ Tư duy
® Dốc sức toàn tâm với những ý tưởng điên rồ ngớ ngẩn
® Gắng hết sức để làm đẹp Sơ đồ Tư duy
2. Chuẩn bị vật dụng: chọn giấy, bút viết, bút dạ quang cũng như những ngăn đựng hồ sơ thuộc loại tốt nhất, để tạo sức hấp dẫn và thích thú khi bạn sử dụng.
3. Chuẩn bị môi trường làm việc
® Bảo đảm nhiệt độ vừa phải trong phòng làm việc
® Cố gắng dùng ánh sáng tự nhiên
® Bảo đảm không khí trong lành
® Bài trí phòng làm việc cho phù hợp
® Tạo không gian dễ chịu, thích thú
® Để máy chơi nhạc phù hợp, hay làm việc trong không khí yên tĩnh là tùy thích
3. Ứng dụng
Có nhiều loại ứng dụng khác nhau như: Cá nhân, Gia đình, Giáo dục, Kinh doanh và các lĩnh vực chuyên môn, Tương lai. Tuy nhiên, chúng ta sẽ tìm hiểu về mảng Giáo dục.
*Ứng dụng Sơ đồ Tư duy cho các bài tiểu luận
● Bao giờ cũng vậy, bạn phải bắt đầu Sơ đồ Tư duy bằng một hình ảnh trung tâm biểu thị cho đề tài của tiểu luận.
● Sau đó, bạn có thể chọn các ý chủ đạo thích hợp
● Hãy để đầu óc “lang thang” thoải mái, thêm những thông tin hoặc chủ điểm nếu thấy thích hợp vào Sơ đồ Tư duy của bạn.
● Tiếp theo là hiệu chỉnh và tái lập Sơ đồ Tư duy của bạn thành một tổng thể có kết cấu hợp lí.
● Bây giờ, hãy ngồi xuống và viết bản nháp đầu tiên, dùng Sơ đồ Tư duy làm dàn ý. Một Sơ đồ Tư duy có kết cấu hợp lí phải cho bạn tất cả phần chính của tiểu luận, những chủ điểm được đề cập trong mỗi phần, và mối liên hệ giữa các chủ điểm ấy.
● Khi gặp “chỗ bế tắc của người viết văn”, bạn có thể khắc phục bằng cách tạo một Sơ đồ Tư duy khác.
● Cuối cùng, hãy xem lại Sơ đồ Tư duy và hoàn chỉnh bài luận.
*Ứng dụng Sơ đồ Tư duy cho các kì thi
● Bước đầu tiên là đọc đề thi thật kĩ, chọn các câu hỏi mà bạn sẽ trả lời và ghi chú bằng những Sơ đồ Tư duy nhỏ gọn về bất kì ý tưởng nào lóe lên trong đầu khi bạn đọc chúng.
● Bước kế tiếp là quyết định xem bạn sẽ trả lời câu hỏi theo trật tự nào, và thời gian dành cho mỗi câu là bao nhiêu.
● Phải chống lại sự cám dỗ muốn trả lời ngay câu hỏi đầu tiên thật đầy đủ. Hãy thực hành bùng phát Sơ đồ Tư duy theo kiểu lửa lan nhanh với tất cả những câu hỏi bạn muốn trả lời. Nhờ theo cách này, bạn sẽ có thể thấy được mọi ngóc ngách của tất cả các câu hỏi bạn đang trả lời và vào bất cứ thời điểm nào.
● Bây giờ, hãy trả lời câu hỏi đầu tiên và tạo một Sơ đồ Tư duy làm dàn ý cho câu trả lời của nó. Hình ảnh trung tâm tương ứng với những nhận xét mở đầu, còn mỗi nhánh chính là một đề mục hoặc phân mucjchinhs của bài luận.
● Khi làm bài, bạn sẽ thấy có thể tham chiếu qua lại giữa các phần trong kết cấu kiến thức của mình, đồng thời có thể đưa ra kết luận bằng cách thêm những ý nghĩ, liên tưởng, và diễn giải riêng của bản thân.
(Tìm hiểu thêm ở cuốn “Tony & Barry Buzan The mind map book Sơ đồ Tư duy” của NXB Tổng hợp TP.HCM)
Posted in 
